Jakie czynniki w naszej osobowości prowadzą do depresji?

Stres wywołany dostosowaniem się do zmian

Rodzaj kryzysu

śmierć współmałżonka

rozwód

separacja małżeńska

przebywanie w więzieniu

śmierć kogoś z bliskiej rodziny

doznanie krzywdy lub choroba

zawarcie małżeństwa

utrata pracy

pojednanie ze współmałżonkiem

emerytura

kłopoty ze zdrowiem kogoś z rodziny

ciąża

trudności seksualne

pojawienie się nowego członka rodziny

zmiany w pracy

zmiana sytuacji finansowej

śmierć bliskiego przyjaciela

zmiana pracy

zmiana w częstości pojawiania się kłótni małżeńskich

hipoteka przekraczająca 10 tysięcy dolarów

niespłacenie hipoteki lub pożyczki

zmiana obowiązków w pracy

odejście z domu syna lub córki

kłopoty z teściami

dokonanie wybitnego osiągnięcia

rozpoczęcie lub zakończenie pracy przez żonę

rozpoczęcie lub zakończenie nauki w szkole

zmiana warunków życia

zmiana osobistych przyzwyczajeń

kłopoty z szefem

zmiana warunków pracy lub godzin pracy

zmiana miejsca zamieszkania

zmiana szkoły

zmiana w sposobie spędzania wolnego czasu

zmiana zaangażowania w kościele

zmiana w zaangażowaniu społecznym

hipoteka lub pożyczka poniżej 10 tyś. dolarów

zmiany w sposobie spania

zmiana liczby spotkań rodzinnych

zmiana przyzwyczajeń związanych z jedzeniem

wakacje

Boże Narodzenie

drobne złamanie prawa

© 1967 by Pergamon Press, Inc.

Punkty

100

73

65

63

63

53

50

47

45

45

44

44

39

39

39

38

37

36

35

31

30

29

29

29

28

26

26

25

24

23

20

20

20

19

19

18

17

16

15

15

13

12

11

Depresja widziana pod różnym kątem

Istnieje dziesięć głównych grup depresji przedstawianych w literaturze psychiatrycznej. Osoby zainteresowane szczegółami odsyłam do Dodatku l. Przyjrzyjmy się jednak krótko innym sposobom klasyfikowania depresji — podziałowi na depresję duchową i psychiczną oraz depresję endogenną i egzogenną.

Depresja jednobiegunowa i dwubiegunowa. Jednym ze sposobów klasyfikowana depresji jest określenie jej jako jednobiegunowej lub dwubiegunowej. Depresje jednobiegunowe charakteryzują się zmianami nastroju — od przeciętnego i normalnego (nastroju podstawowego) po nastrój depresyjny. Depresja dwubiegunowa charakteryzuje się przejściem od stanu uniesienia lub stanu maniakalnego do stanu depresyjnego. Pierwszy typ depresji jest bardzie powszechny niż drugi. Mniej wyraźnie wiąże się też z czynnikiem genetycznym. Psychozy maniakalno-depresyjne należą do depresji dwubiegunowych. Przy tym typie dostrzegamy nie tylko samą depresje, ale także wydarzenia typu maniakalnego, w czasie których osoba jest bardzo pobudzona, może bardzo szybko mówić, mieć przyspieszone ruchy, być skrajnie optymistyczna i przejawiać słabość w ocenie spraw finansowych. Może mieć urojenia, że jest kimś wielkim, może wzrosnąć jej aktywność seksualna, może być gadatliwa i mieć okresy bezsenności trwające dniem i nocą. Ataki depresyjno-maniakalne mogą być oddzielone od siebie okresem miesiąca, a nawet wielu lat.

Depresja endogenna i egzogenna. Innym sposobem podziału depresji jest podział na depresję endogenną i egzogenną. Depresja endogenna ma podłoże wewnętrzne. Jest prawdopodobnie spowodowana brakiem równowagi neurochemicznej, a nie konfliktami psychicznymi czy stresem. To zachwianie może mieć podłoże genetyczne. W przeciwieństwie do tego depresja egzogenna (znana jako reaktywna lub sytuacyjna) spowodowana jest stresującymi sytuacjami. Często jej przyczyną jest utrata czegoś. Ktoś na przykład może utracić bliską osobę lub mieć kłopoty w pracy. Mówiąc krótko, depresja endogenna spowodowana jest brakiem równowagi neurochemicznej (od wewnątrz), a depresja egzogenna wywoływana jest sytuacjami konfliktowymi (od zewnątrz). W obydwu przypadkach powstają takie same zaburzenia neurochemiczne.

Depresja duchowa, psychiczna i fizyczna. Jest to kolejny sposób kwalifikowania depresji. Często granice te są niejasne i trudno od siebie oddzielić te typy. Szczerze mówiąc, najczęściej wszystkie trzy elementy człowieka (duchowy, psychiczny i fizyczny) wiążą się z depresją. Gdy depresja dotyczy jednego, pozostałe dwa również są zaangażowane. Przypuśćmy, że depresja zaczyna się jako depresja duchowa. Przykładem mógłby być mężczyzna w średnim wieku, który popełnia cudzołóstwo. Popada w depresję z powodu prawdziwego poczucia winy. W zależności od jego osobowości mogą się z tym wiązać czynniki psychiczne. Być może nie potrafi poradzić sobie z poczuciem winy w sposób właściwy i zdrowy z powodu przeszłych doświadczeń. Zamiast zwrócić się do Boga, wyznać grzech i wyprostować swoje życie, może zacząć się martwić problemem i ulec poważnej depresji. W rzeczywistości może tak bardzo się martwić, że doprowadzi do braku równowagi chemicznej w organizmie, co wywoła także depresję fizyczną.

Czynniki, które mogą poprzedzać depresję duchową, to prawdziwe poczucie winy, gniew skierowany do wewnątrz, niewłaściwe spojrzenie na życie i ataki szatana. Depresja psychiczna może zaistnieć u kogoś, kto w dzieciństwie słabo nauczył się radzić sobie z trudnościami lub był niewłaściwie nagradzany. Ten typ depresji może mieć również miejsce wtedy, gdy człowiek ma zaburzenia w myśleniu, doświadczył jakiejś straty lub ma fałszywe poczucie winy. Czynniki, które mogą wzbudzić depresję fizyczną, to niedoczynność tarczycy, cukrzyca, zaburzenie równowagi amin biogennych, brak równowagi elektrolitycznej, zaburzenie pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego, wyczerpanie i infekcje wirusowe.

Depresje o podłożu organicznym. Jak już powiedzieliśmy poprzednio, depresja może być spowodowana chorobą organiczną. Na przykład wiele chorób wirusowych może spowodować czasową depresję oraz poważne zaburzenia wolitywne (np. złośliwość). Depresja może być spowodowana również przyjmowaniem leków. Tak się dzieje, gdy osoby leczą nadciśnienie rezerpiną. Obniża ona w mózgu poziom noradrenaliny i powoduje depresję. Również silne uderzenie może wywołać depresję. Interesujące jest, że uderzenie od strony prawej półkuli mózgowej częściej powoduje pewnego rodzaju euforię, natomiast uderzenie od strony lewej półkuli częściej powoduje depresję.

Depresja endogenna, neurotyczna i reaktywna. Jednym z ostatnich kryteriów podziału depresji jest podział na depresje endogenne, neurotyczne i reaktywne. Przy tej klasyfikacji pomocne byłoby przyjrzenie się trzem podstawowym czynnikom obecnym przy powstawaniu problemów psychicznych: dziedziczenie, wpływ otoczenia w dzieciństwie i problemy psychiczne (zob. wykres „Przyczyny problemów psychicznych”). Każdy z tych czynników jest tak ważny, że można by na jego temat napisać oddzielną książkę.

Choroba umysłowa (…) jest często powodowana przez kilka czynników. Problem duchowy może spowodować problem emocjonalny, często jednak ważną rolę odgrywają również inne czynniki.

Na przykład ważnym elementem przy analizie jakiegoś problemu umysłowego jest podłoże genetyczne. Istnieje szczególnie jeden problem umysłowy, psychoza maniakalno-depresyjna, z którym zazwyczaj zmaga się wysoki procent osób spokrewnionych z chorym. Badania naukowe udokumentowały również, że dzieci rodziców mających schizofrenię zapadają na nią o wiele częściej niż inne dzieci, nawet gdy wychowują się z dala od rodziców. Co więcej, nie trzeba daleko szukać, by zobaczyć, że pewne cechy osobowości powtarzają się w rodzinie. Tak jak psy przekazują potomstwu pewne cechy osobowości (owczarek niemiecki jest agresywny, bernardyn jest przyjacielski), tak samo i ludzie. Po drugie, równie ważne przy kształtowaniu osobowości jest środowisko. Dzieci uczą się pokory, agresywności, bycia grzecznymi lub złośliwymi. (…) Rodzice mogą dziwić się, dlaczego ich szesnastoletni Johnny jest złośliwy, zbuntowany i nieposłuszny. Ale nigdy go nie karcili. Do tej kategorii można by zaliczyć również zdrowie fizyczne. Dzieci lub dorośli, którzy są chorzy fizycznie, zazwyczaj mają obniżoną zdolność znoszenia stresu emocjonalnego.

Zazwyczaj potrzeba jeszcze trzeciego czynnika, by rozwinął się problem psychiczny. Jest nim poprzedzający go stres. Choć u jakiejś osoby może występować czynnik genetyczny i związany z trudnym środowiskiem w dzieciństwie, to zaburzenia psychiczne nigdy nie powstaną, jeśli nie znajduje się ona bezpośrednio w sytuacji stresu.

To prawda, że oba te czynniki są bardzo ważne. Podważanie tego jest naiwnością. Jednakże równie naiwne jest posługiwanie się nimi jako wymówką dla obecnego zachowania. Wiele problemów powstaje w wyniku nieodpowiedzialnych działań. To, co apostoł Paweł powiedział wiele lat temu, nadal jest prawdą;

„A co człowiek sieje, to i żąć będzie” (Ga 6,7).

Często problemy emocjonalne powstają w wyniku nieodpowiedzialnego zachowania, grzechu lub nieznajomości i niekorzystania ze źródeł, które chrześcijanin ma do dyspozycji.

Jeśli w konkretnym przypadku depresji kładzie się nacisk na ć czynnik genetyczny, to nosi ona nazwę depresji endogennej.

Znaczy to, że pochodzi ona od wewnątrz, ma naturę biochemiczną i że wzbudzana jest z powodów genetycznych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.